Waarom dwingen we kinderen zich aan te passen aan een ongezonde wereld?

In de bio-industrie worden snavels van kippen en staarten van varkens afgeknipt. Dit gebeurt omdat de dieren elkaar anders zouden verwonden. Ze zouden elkaar verwonden, omdat ze te kampen hebben met een ongezond hoog stressniveau. Dit stressniveau komt doordat de dieren in volle, onprettige stallen moeten leven en veel te weinig gelegenheid hebben om hun natuurlijke gedrag te vertonen.

In de intensieve akkerbouw wordt veelal gewerkt met monoculturen, velden vol met één gewas in nette rijen. Een veld vol dezelfde trekt plaagdieren aan. Dit maakt het nodig om bestrijdingsmiddelen te gebruiken. Bestrijdingsmiddelen die bodemleven sterk verarmen. Bodemleven dat hierdoor planten niet meer zo goed op een natuurlijke manier kan voeden, waardoor kunstmest noodzakelijk wordt. Wat een extra aanslag op het bodemleven is, met verschralende grond als gevolg. Planten hebben hierin steeds meer moeite om gezond te blijven en vragen steeds meer kunstgrepen om toch voor genoeg opbrengst te zorgen.

School wil kinderen voorbereiden op een economisch nuttig leven. Om hen hierop voor te bereiden eisen we van ze dat ze een behoorlijk deel van de dag hun natuurlijke neigingen – om te spelen, uit te proberen, te onderzoeken, samen ervaringen op te doen en deze te delen – onderdrukken. We laten ze doorgaans stilzitten achter een tafeltje om droge, theoretische opdrachten uit een boek uit te voeren in een vrij steriele, functionele ruimte die behoorlijk lijkt op een kantoor. We proberen ze hiertoe aan de ene kant te verleiden met beloningen en aan de andere kant te dwingen met straf. Kinderen die hier niet goed op reageren en zich er actief tegen verzetten zijn lastig en vragen om zwaardere maatregelen.

De kosten van efficiëntie

Achter alle drie deze systemen zit een wens om zo efficiënt mogelijk te werk te gaan en een zo hoog mogelijke opbrengst te bewerkstelligen. En in alle drie deze systemen zadelen we onszelf op met onnodige problemen, doordat we tegen natuurlijke processen in proberen te gaan. Tegen natuurlijke processen ingaan kost namelijk niet alleen ontzettend veel energie, maar lokt ook steevast allerlei ongewenste effecten uit. Effecten die vervolgens weer bestreden moeten worden.

Een systeem dat tegen natuurlijke processen ingaat kan nooit gezond zijn en zal altijd in een spiraal naar beneden bewegen. Efficiëntie lijkt op de korte termijn misschien verstandig, maar op de lange termijn verliezen we er altijd iets mee. Om een beweging naar boven in gang te zetten, moeten we proberen het systeem meer in lijn te brengen met de aard van het beestje.

Onze armoedige wereld

Onze wereld is (nog) vrij goed in het voorzien in materiële behoeften, maar is absurd armoedig als het gaat om onze geestelijke behoeften. Wat onze wereld van het leven heeft gemaakt heeft nauwelijks nog echte betekenis voor ons. Onze wereld past totaal niet bij wie wij als mensen zijn. Zij voedt onze ‘ziel’ niet of nauwelijks.

Precies zoals we varkens in zielloze stallen houden, zo houden we onszelf in een steriele, kale wereld waarin we ons natuurlijke gedrag maar weinig kunnen vertonen en waarin ongezonde patronen worden gestimuleerd of zelfs noodzakelijk lijken. En we onderwijzen kinderen om zich aan DEZE wereld aan te passen. Logisch dat we zoveel problemen zien.

In de varkensstal knippen we staarten af omdat de dieren elkaar anders verwonden vanwege de frustraties die geen andere uitlaatklep hebben. In onze eigen wereld is ambitie en het leveren van prestaties het magere surrogaat voor echte betekenis en moet succes onze tegennatuurlijke, gestreste en frustrerende manier van leven goedmaken.

Als we de talloze problemen die ons onderwijs plagen structureel willen oplossen, dan moeten we compleet breken met het uitgangspunt dat onderwijs dient om kinderen klaar te stomen voor de maatschappij en moeten we de nadruk op presteren loslaten. We zouden ervoor moeten zorgen dat onze ongezonde wereld zo min mogelijk grip op hen heeft. We zouden kinderen moeten leren hoe ze de ongezondheid die ons wordt opgelegd kunnen weerstaan en hen helpen reeds opgelopen schade te herstellen.

 

Eén reactie

  1. Goed geschreven Luuk! Geeft precies mijn mening weer. Als vader van twee peuters ben ik driftig op zoek naar een manier om mijn kinderen niet aan een ongezonde maatschappij te laten aanpassen, maar om ze hun eigen pad te laten ontdekken.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *