Mijn kind wil niet eten

(Dit is een oud artikel dat van FLØX is verhuisd naar hier. FLØX was gericht op ouders en niet op scholen.)

Twee zaken zijn belangrijk om eetproblemen te begrijpen (en op te lossen). Ten eerste dat eten eng is, want mogelijk gevaarlijk. En ten tweede dat eten (of eigenlijk níet eten) een uitstekend machtsmiddel is om iets duidelijk te maken aan je ouders als je nog niet zo goed bent met woorden.

Eten gevaarlijk?

Sinds wanneer is eten iets gevaarlijks? Je hebt toch eten nodig? Niet eten is dan toch veel gevaarlijker? Eten is eng als je het vanuit het gezichtspunt van een klein kind bekijkt. Ga maar na: De eerste maanden van je leven krijg je je voedsel via de navelstreng direct in je bloed afgeleverd. Als, na de geboorte, deze luxe voorbij is, kun je rekenen op heerlijk zoete melk, die perfect op lichaamstemperatuur uit je moeders borst komt.

Maar daarna moet je opeens dingen gaan eten die je niet kent. Die hard kunnen zijn en waarin je je kunt verslikken. Dingen waar je ziek van wordt, omdat je afweersysteem nog niet optimaal werkt. Of dingen die te koud zijn, of juist te heet, waardoor je je mond kan verbranden. Of, nog erger, dingen die VIES zijn, voor je ongeoefende smaakpapillen (denk maar terug aan de eerste keer dat je een olijf at, of een slok koffie dronk).

Eten is dus iets wat een beetje verdacht is voor een kind. Griezelig en niet zondermeer te vertrouwen. Een kind dwingen om iets te eten heeft dan ook ontzettend weinig zin. Wat zou je zelf doen als iemand je heeft vastgegespt in een stoel en je probeert te dwingen om iets te eten wat je niet helemaal vertrouwt? Je mond stijf dichthouden en proberen weg te komen, toch?

Is dat niet precies wat een kind doet in zo’n situatie? Een kind is dus eigenlijk superverstandig bezig door te weigeren. Zeker als hij eens een nare ervaring heeft gehad met eten. En zou je je er de volgende keer dat je weer in die stoel vastgezet wordt geruster op voelen? Of juist nog meer wantrouwen hebben en nog gespannener zijn?

Waarom we vaak toch dwingen

Ouders willen het graag goed doen en proberen hun kind gevarieerd te laten eten. Ze willen namelijk dat hun kind gezond is en blijft. Terwijl een kind juist het liefst alleen maar eet wat hij kent en waarvan hij door ervaring weet dat het veilig is. Deze verschillende gezichtspunten staan met elkaar op gespannen voet. Een niet-etend kind zorgt voor angst bij ouders. “Hij moet eten, want anders…” Allerlei doemscenario’s liggen op de loer. Het zijn deze doembeelden en de stress die ervoor zorgen dat ouders gaan dwingen. En dat verergert de problematiek dan vaak juist.

Geef je kind de tijd

Hoe minder druk je op een kind legt met eten, hoe groter de kans is dat hij op een gegeven moment, soms pas na vijftien keer proberen, gaat eten wat je hem aanbiedt. Je biedt hem gewoon steeds een stukje broccoli aan. Wil je kind het na een klein beetje aandringen niet, dan geef je hem het eten wat hij wel wil (wat hij kent en vertrouwt). De volgende keer probeer je het weer. En nog een keer. Maak je niet teveel zorgen over zijn gezondheid. Dát hij eet is voor de korte termijn veel belangrijker dan wát hij precies eet. We zijn evolueert zonder supermarkten waarin allerlei voedsel altijd beschikbaar was, dus een tijdje een wat eenzijdig diëet is niet direct een gevaar.

Door van hetzelfde bordje te eten als je kind, kun je hem ook het vertrouwen geven dat het voedsel veilig is. Zorgen voor een gezellig sfeer kan ook helpen om je kind eten te laten associëren met iets goeds. Het kan wat omslachtig overkomen om je kind zonder dwang te laten eten, maar vaak is een omweg nemen een efficiëntere manier om je doel te bereiken dan de directe route.

Niet eten = Macht

Niet eten is, vooral voor iets oudere kinderen, zoals gezegd een perfect machtsmiddel. Als je je ouders iets duidelijk wilt maken, op een manier die ze niet kunnen negeren, dan moet je gewoon weigeren te eten. Je krijgt ze er bijna gegarandeerd mee op de kast. Maar wat wil een kind op deze manier dan zo graag overbrengen?

Zeggenschap

Niet eten bij oudere kinderen kan heel goed een teken een gevoeld tekort aan autonomie of zeggenschap. Ofwel tijdens het eten, doordat hij zich gevangen voelt aan tafel (vastgegespt of door die ontzettend stomme regel dat je aan tafel moet blijven zitten tot iedereen klaar is met eten, terwijl er nog zoveel interessants valt te beleven in de wereld). Of misschien heeft het kind meer in het algemeen het gevoel te weinig invloed te hebben op zijn eigen leven. Wordt hij voor zijn gevoel veel te veel beperkt.

Het kan dan ook de moeite lonen om in plaats van het eetprobleem direct aan te pakken, kritisch te kijken naar hoeveel je je kind beperkt of dwingt en of dit wel past bij zijn ontwikkeling(sbehoeften). Natuurlijk is het altijd goed om medische oorzaken, zoals allergieën, ziekten of reflux, uit te sluiten bij eetproblemen.

Kort gezegd komt het erop neer dat angst en zorgen bij eetproblemen tot ‘paniekreacties’ leiden. De paniekreacties leiden tot krampachtige maatregelen die weer leiden tot grotere eetproblemen. Met als gevolg meer paniek, enzovoorts. Kalm blijven en je kind de tijd geven om aan nieuw eten te wennen is het beste wat je kunt doen en uiteindelijk de snelste manier om je kind te leren van alles te eten. Misschien gaat je kind niet alles eten, maar dat hoeft ook niet. Als het maar gevarieerd genoeg is.