Controle loslaten om meer invloed te krijgen

Wij mensen houden van zekerheid en daarom zijn we vaak op zoek naar controle. Maar in het onderwijs kunnen we nooit controle hebben. Daarvoor zijn kinderen – en mensen in het algemeen – veel te grillig. Zeker in een klas, waar ook nog eens allerlei ingewikkelde groepsdynamieken een grote rol spelen. Controle is dus een illusie. En zoals met alle illusies geeft het problemen als we eraan vast houden.

Controle geeft problemen

Controle proberen te hebben kost een hoop energie en maakt ons ironisch genoeg helemaal niet zekerder, maar juist minder zeker, omdat het gevaar van onverwachte gebeurtenissen en chaos altijd op de loer ligt. Iets wat steeds enger en gevaarlijker lijkt naarmate we langer gewend zijn aan een voorspelbare gang van zaken. En hoe minder ervaring we hebben met minder voorspelbare situaties, hoe minder goed we ermee omgaan en hoe minder we ons ermee op ons gemak voelen. Waardoor die situaties nog onaangenamer worden. Waardoor we ze in de toekomst nog grager willen vermijden.

We moeten daarom in het reine zien te komen met het genadeloze feit dat zekerheid helemaal niet bestaat. Dat we nooit totale controle kunnen hebben. En dat controle hebben ook helemaal niet per se iets goeds is.

Gunstige ongelukjes

Als we er ongelooflijk veel energie in stoppen en er enorm krampachtig mee bezig zijn kunnen we misschien in de buurt van controle komen. Maar als we alles zo dichttimmeren en elke onverwachte gebeurtenis uitsluiten, dan zullen we ook allerlei onverwachte ‘ongelukjes’ missen. En die ongelukjes kunnen juist heel gunstig zijn. Hoeveel uitvindingen zijn er niet per ongeluk gedaan? Als we de regie strak in handen houden zullen we nauwelijks spontane ontdekkingen doen die ons verder kunnen helpen. Controle remt daarmee onze groei en doodt onze creativiteit.

Veel beter is het om uit te gaan van invloed. We hebben namelijk wel invloed. Sterker nog, alles wat we doen heeft invloed. We kunnen proberen onze invloed zo intelligent mogelijk en zoveel mogelijk naar onze waarden in te zetten, zolang we maar in ons achterhoofd houden dat we nooit volledig kunnen bepalen waar die invloed toe leidt. Welke gevolgen eraan vast zitten. We kunnen immers nooit alle factoren overzien.

Invloed – in tegenstelling tot controle – laat ruimte voor toeval, spontaniteit, ontdekkingen en ongelukjes waar we een hoop van kunnen leren. Als we tevreden zijn met ‘slechts’ invloed, zijn we veel flexibeler. Minder krampachtig en kunnen we volop groeien. Waarschijnlijk zijn we uiteindelijk zelfs invloedrijker dan als we proberen totale controle te hebben.

Maar dan moeten we wel vertrouwen hebben en de controle loslaten. Vertrouwen en invloed gaan samen. Vertrouwen en controle niet.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *